Zamek Ząbkowice Śląskie

W moim ulubionym miasteczku znajduje się całkiem atrakcyjny zabytek. Zamek Ząbkowice Śląskie, bo o nim mowa, nie jest dostępny dla zwiedzających, a zawsze chciałam go zwiedzić. Kiedy pierwszy raz odwiedziłam Ząbkowice Śląskie, już trwały pierwsze prace zabezpieczające. Wówczas można oczywiście było wejść na dziko, lecz z powodu braku czasu zrezygnowałam. Zresztą nie marzyłam wtedy nawet, że będę prowadziła Dolnośląskiego Podróżnika 😉 Jednak coś mnie tu ciągnęło zawsze, później ciągnęła mnie Młoda Dolnośląska Podróżnica, gdyż obok zamku znajduje się całkiem fajny plac zabaw, zwany przez nas rurami 😉

Zamek Ząbkowice Śląskie 2 Zamek Ząbkowice Śląskie

W ostatni weekend ubiegłego roku trafiła się prawdziwa gratka, można było zwiedzić zamek Ząbkowice Śląskie z przewodnikiem 🙂 Ot dni otwarte, z czego Dolnośląski Podróżnik skrupulatnie skorzystał. Za tę informację pragnę w tym miejscu podziękować Łukaszowi poszukiwaczowi przodków.

Zamek Ząbkowice Śląskie 16 Zamek Ząbkowice Śląskie

Zwiedzanie rozpoczynało się prelekcją, na której opowiedziano historię zamku, zatem i Wy teraz poczytacie troszkę historii zamku. Dodam, że prelegentem którego słuchałam był sam Jerzy Organiściak – pasjonat Ziemi Ząbkowickiej.

Zamek Ząbkowice Śląskie 42 Zamek Ząbkowice Śląskie

Wykład miał miejsce w odnowionej bastei. Szczerze mówiąc średnio nastawiona jestem do renowacji w ten sposób tego fragmentu zamku, spójrzcie na zdjęcie sprzed i po dobudowie! Za chwilę też dowiecie się, dlaczego basteja została zniszczona.

Za to udało mi się dopatrzyć weń oryginalnych malowideł.

Pokazano nam później jeszcze jedną pozostałość w wieży bramnej:

Zamek Ząbkowice Śląskie 22 Zamek Ząbkowice Śląskie

A skoro ja odsłuchałam wykładu na temat historii zamku i Ząbkowic w temperaturze -8ºC, zatem i Wam należy się dawka historii.  😉 Miasto Ząbkowice Śląskie założono w latach 80-tych XIII wieku dzięki Henrykowi IV Probusowi, lecz nie wiadomo czy wówczas powstała jakaś warownia, lecz już w na przełomie XIII i XIV wieku Ząbkowice trafiają pod skrzydła Bolka I Surowego. Po śmierci Bolka, majątek przejmują jego małoletni synowie (majątkiem dysponuje wójt), a część majątku, w której zawierają się Ząbkowice trafia pod władanie Bernarda oraz Bolka. Z tamtego okresu własnie pochodzi pierwsza wzmianka o zamku – tu widnieje w księgach rok 1321. A właściwie o kasztelanie,  co wcale nie musiało oznaczać, ze znajdował się tu zamek, gdyż słowo castellanus mogło oznaczać i urzędnika książęcego, który sprawował z ramienia władcy kontrolę nad terytorium, czy właśnie zarządcę zamku. Choć najczęściej chodzi własnie o owego zarządcę, a i książę Bolko musiał mieć jakieś miejsce odpoczynku podczas objazdu swoich włości.

Zamek Ząbkowice Śląskie 58 Zamek Ząbkowice Śląskie

Kolejna ważna data to rok 1335, w którym to dochodzi do walk pomiędzy Karolem I Luksemburskim, a Bolkiem I Ziębickim, z powodu buntu tego drugiego, który nie złożył hołdu królowi czeskiemu. Oblężenie nie powiodło się dzięki lojalności mieszkańców wobec swojego władcy, ale także dzięki pierwszym fortyfikacjom, wałom, murom (wpis o murach obronnych w Ząbkowicach).

Zamek Ząbkowice Śląskie 59 Zamek Ząbkowice Śląskie

Zamek Ząbkowice Śląskie był na przestrzeni kolejnych stuleci regularnie oblegany, kilka razy zdobyty, gdy Księstwem Ziębickim zarządzał Jerzy z Podiebardów, husyckiego króla, wobec którego ogłoszono krucjatę.

Zamek Ząbkowice Śląskie 19 Zamek Ząbkowice Śląskie

Dzieła ostatecznego zniszczenia zamku dokonano w 1468 roku, taka sytuacja trwała aż do początków XVI wieku, gdy książę Karol z Podiebardów nakazał budowę nowego zamku na ruinach dawnej warowni. Budowy podjął się Benedykt Reit, znany, ceniony wówczas architekt. Najwybitniejszy. Tworzył między innymi dla czesko-węgierskiego króla Władysława Jagiellończyka, był odpowiedzialny za przebudowę pałacu na praskich Hradczanach.

Zamek Ząbkowice Śląskie 10 Zamek Ząbkowice Śląskie

Książę Karol uczynił ząbkowicki zamek swoją główną rezydencją, a same Ząbkowice stolicą Księstwa Ziębickiego. W 1532 roku z powodu najazdu Turków książę wydał dekret, na mocy którego rozpoczęto umacnianie dawnych fortyfikacji. Niecałe 4 lata później władca zmarł, a jego potomkowie nie podjęli się kontynuacji prac na zamku. Zatem północna jego część nigdy nie została ukończona. Z powodu długów zmarłego, część majątku poddano w zastaw i dopiero niespełna 30 lat później odzyskano majątek. By już w 1569 roku całe Księstwo sprzedać cesarzowi, a zamek uczynić siedzibą starostów.

Zamek Ząbkowice Śląskie 20 Zamek Ząbkowice Śląskie

Największego zniszczenia dokonało w 1646 roku wojsko szwedzkie. Zamek został wówczas opanowany przezeń, a wojsko cesarskie dokonało oblężenia. Wówczas ostrzelono zamek Ząbkowice Śląskie ciężkimi działami, co przyczyniło się do kapitulacji Szwedów, a żołnierze cesarscy, by uniknąć więcej takich sytuacji wysadzili zamek, wówczas ucierpiały narożne basteje, zniszczona została także część mieszkalna. Prowizorycznie odbudowano część mieszkalną, ale nie odbudowano najważniejszych fortyfikacji, zatem zamek przestał być warowny.

Zamek Ząbkowice Śląskie 21 Zamek Ząbkowice Śląskie

Na początku XVIII wieku książę von Auersperg rozpoczął remont ruin zamku, jednak szybko ze względów finansowych swoje zamierzenia przerwał, by pod koniec tegoż wieku pozostałości dachu strawił pożar, a zamek zaczął popadać w coraz większą ruinę. Na początku XIX wieku w ramach akcji likwidacji fortyfikacji miejskich zasypano fosę i zburzono mury i wały, a w ich miejscu utworzono park. Później zamek był siedzibą m.in. muzeum miejskiego. I taki stan rzeczy trwał do wybuchu II Wojny Światowej, po której ząbkowicki zamek podzielił los innych zamków na Dolnym Śląsku i został podpalony.

W latach 50-, 70-,90-tych ubiegłego stulecia dokonano prac konserwacyjnych na zamku, choć nie pomogło to w żadnym stopniu popadanie w coraz większą ruinę. Ruina zaś nie zaszkodziła, by na dziedzińcu wewnętrznym zamku postawić obskurną scenę przeznaczoną do imprez kulturalnych.

Zamek Ząbkowice Śląskie 40 Zamek Ząbkowice Śląskie

W 2012 roku rozpoczęto porządną rewitalizację i dobrze. Bo moje pierwsze wrażenia z zamku dotyczą roku 2011 i była to prawdziwa kuweta dla ząbkowickich zwierząt. Odchody były wszędzie, co było koszmarnym widokiem. Później rozpoczęto rewitalizację i zwiedzanie wnętrza nie było możliwe, chyba że ktoś miał chody, ja o to nie zabiegałam. Cierpliwie doczekałam się momentu, gdzie zostałam oprowadzona.

Zamek Ząbkowice Śląskie 29 Zamek Ząbkowice Śląskie

Nie do końca jestem przekonana do efektów rewitalizacji, niektóre elementy rażą jakością wykonania, inne przerażają motywem upodobnienia się zamku do zwykłego domu:

Spójrzcie na widoki jakie rozpościerają się z wieży bramnej:

Widok zamku z Krzywej wieży:

Krzywa Wieża w Ząbkowicach Śląskich 11 Zamek Ząbkowice Śląskie

Kilka zdjęć, których nie miałam miejsca umieścić między treścią:

Zamek Ząbkowice Śląskie na mapie:

Loading map...

loading Zamek Ząbkowice Śląskie

Artystycznie się któregoś razu wyżyłam robiąc fotografię księżyca nad zamkiem (fotografia wykonana Nikon Coolpix L19):

Zamek Ząbkowice Śląskie 4 Zamek Ząbkowice Śląskie

I na koniec niebieska, standardowo 🙂

Dziękuję Jerzemu Serafinowi za pomoc w przygotowaniu materiału historycznego oraz Nastce i Wiktorii, które dzielnie towarzyszyły podczas produkcji fotografii 🙂

7 thoughts on “Zamek Ząbkowice Śląskie

  1. Ha ! Zamek „sfociłem” parę lat temu i tyle. To tam jakiś remont jest ? Nie wiedziałem, a kilka razy w roku przejeżdżam obwodnicą tuż obok. W dzieciństwie, w Dzień Wagarowicza, przyjeżdżaliśmy na rowerach tu lub na forty do Srebrnej Góry.
    Dzięki za informacje i zdjęcia.
    Często, fotki z Twoją osobą wychodzą nieostre – gdy dajesz komuś do pstryknięcia aparat, to włącz samowyzwalacz – osoba robi wtedy tylko za … statyw. 😉 Dodatkowo ustawiam na x3 fotki – coś się da wtedy wybrać.
    Co do bastei – faktycznie mieszane mam uczucia. Zbyt duży kontrast. Ciekawy pomysł widziałem w Izraelu. Tam zabytki starają się odbudować, z ruiny, takim samym budulcem, ale miedzy starym a nowym tworzą czarną linię (wygląda to jakby w ceglanym czy kamiennym budynku dodano pojedynczą warstwę cegieł i pomalowano ją smołą na czarno. Taka czarna, 10-cio centymetrowa linia, dość wyraźnie rozdziela to co było, a co odbudowano.

    Aaa, i jedno pytanie. W jednym z programów „Dookoła Wojtek” W. Nowakowski zwiedzając Kotlinę Kłodzką w tym zamek w Ząbkowicach, przypomniał i pokazał w zamku, jakąś tajemniczą, proroczą datę (koniec świata ?) . Długo miałem ten program nagrany, ale po awarii dekodera – utraciłem nagranie, a daty nie zapamiętałem. Masz może jej fotkę i jakąś legendę. Dobrze by było, dla „sklerotyków”, ją tutaj utrwalić. 😉

  2. W tego rodzaju materiałach wymagana jest rzetelność i ważenie każdego słowa. Ani jeden, ani drugi Ferdynad nie byli Rosjanami, ani Bułgarami, zatem wojska ich nie mogły być w żaden sposób „carskie”, bo były „cesarskie”.Kolega Jerzy Organiściak, jako luminarz dolnośląskiego przewodnictwa,bez wątpienia użył określeń.właściwych, ale cóż,młodym dzisiaj wszystko jedno, a szkoda.

    1. Przykro mi, nie jestem historykiem. Dziękuję za informację i zwrócenie uwagi. W istocie Ferdynand I Habsburg był cesarzem nie carem. Czasem mi takie drobnostki umykają, zwłaszcza że z racji ścisłego profilu historia była zawsze zamiatana przeze mnie pod dywan. Od niedawna nadrabiam te poważne zaległości, jednakże błędy wciąż mi się zdarzają. Wskazany błąd poprawiam. Dziękuję 🙂
      Następnym razem natomiast sugeruję od razu informować w czym jest błąd. Ja często nie jestem świadoma popełnienia go, a czasami mi się zdarza 🙂

  3. Wyjątkowo urodziwie „pocerowane” stare zamczysko. Oglądając je na fotkach, zatęskniłem za moimi dawnymi „cieplutkimi” skarpetami, które moja śp. Babcia pracowicie przez kilkanaście lat w używalności mi utrzymywała. Bajecznie kolorowe cery na nich sprawiały, że nigdy prawa z lewą podstępnie miejscami nie zamieniały się! Potem „zła kobieta” na śmietnik je wysłała, gdy pięta mi troszkę z nich zaczęła wystawać…

    Te „fotki” pocerowanego zamczyska, są tak „cieplutkie” jak kochane babcine skarpetki, więc tak serdecznie:

    – CIEPŁE DZIĘKI za CER ZAMKOWYCH WDZIĘKI!!!

Dodaj komentarz