Pałac Osła

Są takie miejsca, które chce się bardzo obejrzeć, przyciągają jak magnes. Takim miejscem był dla mnie Pałac Osła, oraz sama miejscowość, razem z lotniskiem, które przyciągały mnie ilekroć przejeżdżałam autostradą A4 jadąc do miejscowości, w której kiedyś mieszkałam.

Pałac Osła 26 Pałac Osła
Tablica nagrobna

Osła to wieś położona wśród lasów na Dolnym Śląsku, około 16 km od miejscowości Bolesławiec w kierunku północno-wschodnim. Najwyższy punkt mieści się 195 m n.p.m.
Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1245 roku, w których występuje pod nazwą Oceanane. Na przełomie dziejów wieś wielokrotnie zmieniała nazwę: Osla – 1305r.; Ozle, Ossil – 1376r.; Ossel – 1378r.; Assel – 1393r.; Asslaw, Aslau – 1736r.; W okresie powojennym w 1946 roku przyjęto formę Osłowo, ale funkcjonowała też forma Osłowa. Nazwa współczesna – Osła – jest powrotem do pierwotnej nazwy wsi. Wieś była osadą słowiańską powstałą przed 1200 rokiem. Założona została tam posiadłość rycerska, niestety nie można dokładnie określić dokładnej daty założenia. Przyjmuje się, że tereny wokół zamieszkiwane były przez ludność z plemienia Bobrzan. Pierwsza znana rodzina, która miała w swoim posiadaniu wieś określana jest przydomkiem von der Ossel. W kronice Ewalda Wernickego z 1884 roku wyczytać można iż Nickel von der Ossla w 1410 roku służył w wojskach Zakonu Najświętszej Maryi Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie, czyli w Zakonie Krzyżackim. Tym samym wziął udział w bitwie pod Grunwaldem.
Na przełomie wieków wielokrotnie zmieniała swoich właścicieli, tak więc w 1495 roku dziedzic Hans von Ponckaw przekazuje wieś na własność rodzinie von Cromenau. W 1654 roku dziedzicem jest Jerzy Fryderyk von Hocke, który odkupił wieś od rodziny Camenau – Nittenhofen.

Pałac Osła 21 Pałac Osła
Napis nad drzwiami przy kościele

Jeszcze przed wybuchem II Wojny Światowej we wsi powstała komórka hitlerowskiej partii NDSAP. 1. października 1938 roku dowództwo Śląskiego Okręgu Powietrznego – Luftgaukommando VIII nabyło obszar 7,5 ha ziemi od ówczesnego właściciela Waltera Bobberta. Niebawem w związku z przygotowaniem ataku Trzeciej Rzeszy na Państwo Polskie zbudowano lotnisko nr VIII należące do legnickiego rejonu lotnisk Flughafenbereich 7/VIII. W sierpniu 1939 roku stało się ono bazą III Dywizjonu Pułku Lotnictwa do zadań specjalnych. Po kampanii wrześniowej lotnisko zostało rozbudowane, zatrudniano do tego grupę jeńców polskich, a następnie komando robocze Stalag VIIIA w Gorlitz (kom. rob. Nr 52). Lotnisko pod Aslau zostało utrzymane także po przejściu Dolnego Śląska w obręb Drezdeńskiego Okręgu Powietrznego, później berlińskiego. W 1942 roku dowództwo okręgu powietrznego w Dreźnie zawarło kolejną umowę transakcyjną z Bobbertem dotyczącą kupna dodatkowej ziemi w pobliżu lotniska co wskazywało na cel dalszej rozbudowy. Niedługo potem Flugzeugamt Liegnitz urządziło w Aslau swoją filię, która administrowała sprzętem zmagazynowanym w sześciu halach lotniska i warsztatem mieszczącym się w hali nr. VII. Do 1806 roku pozostaje w posiadaniu rodziny von Hocke, wówczas sprzedana zostaje hrabiemu von Pinto. W ciągu kolejnej dekady zarządcą majątku zostaje Karol Edward von Tempelhof (1809 r.) a następnie za długi majątek zostaje odsprzedany królewskiemu majorowi Henrykowi Fryderykowi hrabiemu von Reichenbach i do 1882 roku pozostaje w posiadaniu rodziny von Reichenbach. Następnie majątek przejmuje francuski inżynier Etienne Gautier. W latach dwudziestych XX wieku dwór wraz z folwarkami Elfriedenhof i Renatenhof należał do Wilhelma Bobberta i do wojny pozostał w rodzinie Bobbertów.

Gruzy przed pałacem:

Według prof. Alfreda Koniecznego w 1943 roku po nasileniu się alianckich bombardowań zakładów przemysłu zbrojeniowego w Niemczech w Ministerstwie do Spraw Uzbrojenia podjęto decyzję o przeniesieniu niektórych zakładów na tereny nie objęte nalotami, w tym na Dolny Śląsk uważany wówczas za bezpieczny. Jednakże akurat z tym poglądem można polemizować, gdyż wystarczy wskazać kilka obiektów przemysłowych z rozbudowaną infrastrukturą podziemną na Dolnym Śląsku, które powstały lub funkcjonowały przed 1943 rokiem. Miejsce położenia samej filii Gross Rosen, która zajęła miejsce po komandzie Stalagu też jest wątpliwe. Konieczny wskazuje jako obóz obecne osiedle mieszkalne po drugiej stronie autostrady A4 w stosunku do lotniska. Natomiast niemieckie zdjęcia lotnicze mówią co innego. Przypuszczam że na tym osiedlu znajdował się garnizon dowództwa – świadczą o tym wysokie murowane budynki. Natomiast miejsce po małych barakach – typowych dla komand roboczych jest obecnie zaorane.

Pałac Osła 31 Pałac Osła
Szkoła w Osłej

Lotnisko po wojnie przejęte zostało przez wojska radzieckie i uległo licznym przebudowom. Przedłużony został pas startowy, powstało mnóstwo budynków dla potrzeb obsługi naziemnej.

Pałac Osła 39 Pałac Osła
Moja Skodzina na pasie startowym 😀

Po opuszczeniu terenu przez Rosjan w 1992 roku lotnisko uległo powolnemu zniszczeniu, dopiero w 2003 roku zaczęto wdrażać plan odbudowy osiedla mieszkalnego, a obecnie na terenie lotniska funkcjonuje Legnicka Strefa Ekonomiczna, teren jest odwiedzany przez amatorów szybkich samochodów oraz poszukiwaczy metali kolorowych.

Wieś Osła przywitała nas szutrową drogą od strony Starego Łomu poniżej której rozpościera się urocza panorama całej wsi. Jadąc dalej natrafialiśmy na piękne domy z kamienia, można było znaleźć także prześwitujące spod starego tynku niemieckie nazwy.

Pałac Osła 1 Pałac Osła
Napis na kamienicy

Dużym zaskoczeniem był dla nas piękny dwupoziomowy pałac, którego jednak nie ominął nieubłagany ząb czasu oraz działalność PGRowska.

Pałac Osła 4 Pałac Osła
Pałac Osła

Mnie zainteresował ten poziom niżej, który ma okna z jednej strony, może jest jakieś podziemne przejście pod dziedzińcem, och ta moja wyobraźnia 😉

Pałac Osła 14 Pałac Osła
Pałac od strony wewnętrznego dziedzińca

Jeszcze fotografie boku zostały:

Na budynku znajduje się tablica przebudowy z 1903 roku. Niestety folwark popada w ruinę, w oczy rzucają się zaniedbane zrujnowane budynki zabudowań przypałacowych z pozapadanymi dachami.

Jedynie leżący nieopodal wielokrotnie spalony kościół (niegdyś ewangelicki ) jest zadbany. Na przyległym cmentarzu można zobaczyć niszczejące i zaniedbane tablice epitafialne dawnych zarządców majątku.

W bocznej części cmentarza znajduje się tablica upamiętniająca więźniów filii Gross Rosen w Aslau.

Pałac Osła 25 Pałac Osła

Poniżej cmentarza znajduje się natomiast zniszczony stary obelisk, upamiętniający udział mieszkańców w wojnach prusko – austriackich.

Osła jest małą wioseczką, taką jak setki innych na Dolnym Śląsku. Mogła by być perełką, wśród wielu innych które niestety dzielą wciąż ten sam los popadających w ruinę zapomnianych miejsc, o których nie mają pojęcia tysiące osób jadących oddaloną od niej o kilka kilometrów autostradą. Kiedyś chciałam tam zamieszkać, ale jakoś zmieniły mi się upodobania. 😉

Pałac Osła 32 Pałac Osła

Pałac Osła na mapie, specjalnie z fragmentem lotniska 😀

Loading map...

loading Pałac Osła

Żródła:
M. Olczak, Z. Abramowicz, Gromadka. Przewodnik historyczny, Warszawa 2003, Wydwnictwo OPPIDUM
A. Konieczny, Arbeitslager Aslau podobóz KL Gross-Rosen (1944-1945), Wałbrzych 2010, Wydawnictwo Gross Rosen

Moje zdjęcia z Osłej można obejrzeć także na Wikipedii, Wy ich dostaliście znacznie więcej niż kiedykolwiek publikowałam.

7 thoughts on “Pałac Osła

  1. Tak mogła by być perełką, lubię perełki, nawet nie zawsze zadbane (lepiej zadbane), bo historia, i miejsca, budynki z nią związane…. co tu mówić im głębiej szperasz, tym ciekawiej… Pozdrawiam

  2. Świetnie zrobiona strona o Osłej, choć jest to tylko mały ułamek naszej histori. Zapraszam do odwiedzania nas na fejsbuku Osła O-Słowianie, oraz na NK Miłośnicy miejscowości Osła. Pozdrawiam.

  3. Jestem z lubina ale juz od wielu lat mieszkam za granica. Dzieki takim ludzia jak wy poznaje moja ukochana ojczyzne od nowa . Kiedy znowu bede w domu to na pewno odwiedze te wioseczke bo lubie stare budowle .Dziekuje za pasje z ktora robicie to co robicie …

Dodaj komentarz